تفسیر تست های ویروسی هپاتیت B

 

 (نکاتي کاربردي وجدولي جالب)

انسان تنهاميزبان اين ويروس است.دوره نهفتگي هپاتيت B حدود 50 تا 180 روزست که به مقدار ويروس واردشده  و راه ورود آن به بدن بستگي دارد.راههاي غيرپوستي،دوره نهفتگي طولانيتري دارند.آغازبيماري تدريجي است وتب بالاي 38 درجه نيز کمتر ديده ميشود.بروزاين بيماري بيشتر در سنين 15تا29 سالگي است وغالبا"بعلت رفتارهاي جنسي واعتيادست.اين بيماري درتمام فصول سال شايعست.آغازعلائم با تهوع ،استفراغ،بي اشتهايي وتب خفيف استکه حدود 3 تا 4 هفته پس ازتماس با ويروس اتفاق ميافتد و سپس فرد واردفاز حاد بيماري يعني بروز يرقان ميگردد.

*** تستHBs Ag  در طول دوره باليني بيماري مثبت باقي ميماند و سپس منفي ميشودمگراينکه فرد به هپاتيت فعال مزمن يا مهاجم مبتلا شود(تقريبا15%موارد).2هفته بعدازمنفي شدن اين تست،HBs Ab  مثبت ميشود به اين 2هفته ، فاز ويندو(پنجره) گفته ميشود. افزايش آنزيمهاي کبدي يک ماه پس از ورود ويروس به بدن صورت ميگيرد و بين يکماه تا 6ماه ادامه خواهد داشت.درابتداي د وره کمون بطور همزمان يا مدت کوتاهي پس ازمثبت شدن HBs Ag، تستهاي HBV DNA و HBe Ag مثبت ميشوندکه نشاندهنده مرحله ويرمي (ويروس در خون)است و حداکثرعفونت زايي نيزدراين مر حله است. پيش از منفي شدن HBs Ag ابتدا HBe Ag منفي ميشود و سپس HBe Ab مثبت ميگرددکه نشاندهنده شروع مرحله تخفيف علائم بالينياست.

*** ناقل به کسي گفته ميشود که تست  HBs Ag  بيشتراز6 ماه در حضورهمزمان با HBe Ag  و يا HBe Ab  مثبت باقي بماند.تازمانيکه آزمايش  HBs Ag مثبت است مقادير اندکي از ويروس درسرم فرد ناقل ، قابل شناسايي خواهد بود.برخي ازافراد ناقل ممکن است وارد فاز هپاتيت مزمن شوند  که د ر اين صورت متاسفانه علاوه برمثبت بودن تستهاي فوق ، افزايش سطح آنزيمهاي کبدي و بزرگ شدن کبداتفاق خواهد افتاد.

*** 95 % از نوزاداني که در بدو تولدآلوده شده اند وارد فاز ناقل مزمن (دائمي) ميشوند و معمولا" براي تمام عمر در اين فاز باقي ميمانند.اين افراد در سنين بزرگسالي مستعد ابتلا به بيماري کبدي و کارسينوم هپاتوسلولار هستند.براي پيشگيري از اين مسئله بايد سريعا" واکسيناسيون نوزاد در همان هفته اول زندگي نوزاد انجام شود.

*** بدليل پوشيدن شدن HBc Ag  توسط آنتي ژنهاي سطحي ، اين آنتي ژن بشکل روتين در آزمايشگاهها قابل اندازه گيري نيست.

*** زناني که حامل ويروس هپاتيت B هستند ويا در دوره حاملگي به آن مبتلا ميشوند ميتوانند ويروس را ازطريق کانال زايمان به نوزاد منتقل کنند(انتقال از جفت وجود ندارد). لذا بايد در بدو تولدنوزاد بطورهمزمان واکسن هپاتيت B (براي ايمني فعال) و ايمونوگلوبولين اختصاصي هپاتيت B     ( براي ايمني پاسيو) رابه نوزاد تزريق کرد.اين درمان بايد طي 12ساعت پس از تولد نوزاد انجام شودزيرا با انجام آن ،مادر بدون هيچ مشکلي ميتواند به نوزاد خود شير دهد.

*** احتمال انتقال ويروس هپاتيت B درمادران HBs Ag  مثبت 20% و در مادران HBe Ag  مثبت حدود 90% است.

 

*** فقط 1% بيماران مبتلا به هپاتيت B (آنهايي که دچار نقص سيستم ايمني هستند ويا مبتلا به فرم برق آسا وتهاجمي ميشوند) نياز بدرمان دارند.

*** بيماران مبتلا به هپاتيت مزمن که در آنها سطح آنزيمهاي کبدي بويژه SGPT بطور پايدار افزايش يافته است و DNA HBV مثبت دارند،بايد مورد درمان قرار گيرند.

جدول خلاصه شده تفسيرآزمايشات سرولوژيک هپاتيت B

تست	مثبت شدن تست بعداز ورود ويروس به بدن	مدت زمان مثبت ماندن تست بعداز مثبت شدن اوليه	منفي شدن تست بعداز ورود ويروس به بدن	تفسير
HBs  Ag	2هفته  تا  1.5 ماه	2.5 ماه  تا 5 ماه	5.5 ماه  تا  8.5 ماه	مثبت بودن آن نشانه عفونت فعال (حاد يا ناقل مزمن) است
HBs  Ab	6  تا 9 ماه	6  تا  10 سال	10 سال	مثبت بودن آن نشانه عفونت قبلي و ياايمن بودن فرد است (مثبت بودن آن بعداز واکسيناسيون ،نشانه موفق بودن واکسيناسيون است)
HBc  Ag           بشکل روتين در آزمايشگاههاي پزشکي قابل اندازه گيري نيست
HBc  Ab (IgM)	1.5  تا  3 ماه	3  تا  5.5 ماه	6 ماه بعداز ورود ويروس	مثبت شدن آن نشانه عفونت جديد است وگاهي در ناقلان مزمن باتيتر پايين مثبت ميشود
HBc  Ab (total)	1.5  تا  3 ماه	تا پايان عمرمثبت باقي ميماند		مثبت شدن آن نشانه عفونت فعلي و يا قديمي است (بعدازواکسيناسيون هيچگاه مثبت نميشود) کلا" نشانه عفونت در زماني نامعلوم است
HBe   Ag	1.5 ماه  تا  2 ماه	2 ماه  تا  3 ماه	3 ماه  تا  4 ماه	مثبت شدن آن نشانه عفونت فعالست خطر پيشرفت بيماري دراين بيماران زيادست. اين آنتي ژن نشاندهنده مقادير بالاي ويروس در سرم و عفونت زايي بسيار زياد سرم است.
HBe   Ab	3 ماه  تا  4 ماه	5  تا  8 ماه	8  تا  12 ماه	مثبت شدن آن نشانه ناقل نبودن بيماريست.خطر پيشرفت بيماري در فرد پايين است.وجوداين آنتي بادي نشاندهنده تيتر پايين ويروس در خون است.

 

بیماری کم کاری تیروئی , رزیم غذایی

گر دنبال مقاله ای کامل در مورد بیماری کم کاری تیروئید هستید، مجله پزشکی دکتر سلام برای شما این مقاله را آماده و منتشر کرده است. در این مقاله توضیحاتی در مورد این بیماری، علائم و نشانه ها و رژیم غذایی برای بیمارانی که دچار کم کاری تیروئید شده اند را می توانید مطالعه بفرمایید.

کم کاری تیروئید چیست؟
هیپو تیروئیدی یا کم کاری تیروئید (غدد تیروئید کم فعال) زمانی اتفاق می افتد که غده تیروئید میزان هورمون تیروئید کمتر از حد طبیعی تولید کند. نتیجه این اتفاق کاهش بسیاری از فعالیتهای بدن است. گرچه کم کاری تیروئید می تواند موقتی باشد، ولی معمولاً یک وضعیت دائمی است. برخی مطالعات نشان می دهند که 10 درصد زنان و 3 درصد مردان کم کاری تیروئید دارند.
نشانه های هیپوتیروئیدی چیست؟
در مراحل ابتدایی ممکن است علائم کمی بروز کند چرا که بدن توانایی جبران نسبی غده تیروئید از کار افتاده را با افزایش تحریک آن دارد. این مسئله بسیار شبیه فشار دادن پدال گاز برای حرکت با سرعت قبلی در وقتی که ماشین از تپه بالا می رود است. به هرحال به دلیل آنکه تولید هورمون تیروئید کاهش یافته و متابولیسم بدن کند شده است نشانه های مختلفی می تواند بروز کند.
– خستگی فراگیر
– خواب آلودگی
– فراموشکاری
– مشکلات یادگیری
– ناخن و موی خشک و شکننده
– پوست خشک و خارش دار
– صورت پف آلود
– یبوست
– ناراحتی عضلات
– اضافه وزن و احتباس ادراری
– جریان قاعدیگی سنگین یا غیر طبیعی
– افزایش فراوانی سقط
– افزایش حساسیت به داروها

هیپوتیروئیدسیم حالتی است که با پیشرفت کند کم کاری تیروئیدی مشخص می‌شود. و در انواع مختلف دسته بندی می‌شود.
• نوع اولیه : بیش از 95 درصد موارد مبتلایان دچار کم کاری اولیه تیروئید هستند که اختلال عملکرد خود غده تیروئید است.
• نوع ثانویه : کم کاری تیروئید به علت نارسایی هیپوفیز را هیپوتیروئیدی ثانویه گویند.
• نوع ثالثیه : کم کاری تیروئید ناشی از نارسایی هیپوتالاموس را هیپوتیروئیدی ثالثیه گویند.
• وجود هیپوتیروئیدی از زمان تولد را کرتینیسم گویند. مادر نیز ممکن است دچار کم کاری تیروئیدی باشد.
• تیروئیدیت اتوایمیون (تیروئیدیت هاشیموتو) شایعترین کم کاری تیروئید در بالغین است که غده تیروئید توسط سیستم ایمنی بدن مورد تهاجم قرار می‌گیرد.
• کم کاری تیروئید در مبتلایان به پرکاری تیروئید که توسط ید رادیواکتیو ، جراحی یا داروهای ضد تیروئیدی درمان شده‌اند نیز مشاهده می‌شود.

رژیم غذایی در کم کاری تیروئید:
1- برخلاف مبتلایان به پرکاری تیروئید، این بیماران باید از مصرف زیاد مواد غذایی گواتروژن پرهیز کنند و سبزی جات را به صورت پخته مصرف نمایند. مواد غذایی گواتروژن شامل انواع کلم، شلغم، روغن گلزا ( کانولا ) ، بادام زمینی، ارزن و سویا است.
2- سویا می تواند مانع جذب کافی داروهای تیروئید شود. بنابراین باید در مصرف آن احتیاط گردد.
3- توجه داشته باشید که از نمک در پایان پخت غذا استفاده کنید، زیرا در غیر این صورت ید موجود در نمک هنگام برداشتن درب ظرف غذا، همراه با بخار خارج می شود. در این صورت شما میزان ید کمتری از آن چه که انتظار می رود دریافت خواهید کرد. در ضمن نمک یددار را نباید در شیشه های شفاف و در معرض نور نگهداری کرد.
4- توجه کنید که زیاده روی در مصرف ید باعث کم کاری تیروئید خواهد شد.
5- تنظیم کالری دریافتی برای جلوگیری از افزایش وزن ضروری است. برای این منظور مشاوره با کارشناس تغذیه، همراه با استفاده از درمان دارویی توصیه می شود.
6- اطمینان نسبت به تأمین مقادیرکافی ویتامین های C ، A، E و ویتامین های گروه B به ویژه B2 ، B3 ، B6 که برای تولید هورمون تیروئید ضروری هستند لازم است. لذا مصرف منظم مواد غذایی زیر در برنامه ی غذایی روزانه توصیه می شود:
* منابع مناسب ویتامین C: توت فرنگی، آناناس، هندوانه، موز ، سیب زمینی و هلو .
* منابع مناسب ویتامین A: جگر، تخم مرغ ، ماهی های روغنی، سبزی های سبز رنگ ( به جز گیاهان خانواده ای کلم )، سبزی ها و میوه های زرد و نارنجی رنگ. هر چه این میوه ها و سبزی ها پررنگ تر باشند غلظت ویتامین در آنها بیشتر است.
* منابع مناسب ویتامین E: روغن های گیاهی،مغز دانه ها ( به جز بادام زمینی ) وغلات.
* منابع مناسب ویتامین B: غلات سبوس دار، گوشت گاو، گوشت ماکیان و ماهی .
* استفاده از منابع مناسب غنی از روی، نظیر غذاهای دریایی، گوشت قرمز، گوشت ماکیان و غلات سبوس دار.
* استفاده از مکمل مولتی ویتامین و املاح در کنار منابع غذایی بالا.
*مصرف منظم منابع غنی از فیبر، نظیر سبزی ها، میوه هایی مانند انجیر، آلو، سیب ، مرکبات، همچنین حبوبات و غلات سبوس دار، برای برطرف شدن یبوست.
*نوشیدن آب به مقدارکافی (حداقل 7 لیوان) بسیار ضروری است.
* پرهیز از مصرف قند های ساده مانند قند و شکر، شیرینی جات و …
* پرهیز از مصرف زیاد نوشیدنی های کافئین دار، میانه روی در مصرف فرآورده های شیری و گندم.
* استفاده از منابع غنی از آهن مانند جگر، گوشت قرمز و غلات غنی شده با آهن، به ویژه در افرادی که دارای کم خونی ناشی از فقر آهن نیز می باشند.
* استفاده از منابع غنی B12 مانند جگر گاو، جگر مرغ، گوشت گاو، ماهی قزل آلا به ویژه در افرادی که دارای کم خونی ناشی از کمبود این ویتامین هستند. عدم توجه به کم خونی با هر منشائی که باشد، در تشدید ضعف و خستگی و بسیاری از علایم دیگر مؤثر خواهد بود.
* استفاده از اسیدهای چرب ضروری به ویژه مکمل امگا – 3 که منبع غنی آن ماهی های روغنی آب های سرد هستند، می تواند در تخفیف برخی علایم مفید باشد. کمبود اسیدهای چرب ضروری می تواند باعث بر هم خوردن تعادل در عملکرد غده ی تیروئید شود.
با توجه به آن چه که ذکر شد، اصلاح رژیم غذایی با توجه به نوع بیماری تیروئید بسیار مهم است.در ضمن باید در نظر داشته باشید که در پرکاری و کم کاری تیروئید، رژیم غذایی هرگز نمی توان جایگزین درمان دارویی باشد؛ بلکه باید به عنوان یک اقدام تکمیلی بسیار مفید همراه با درمان دراویی در طول زندگی مورد توجه قرار گیرد.

T4 آزاد (تیروکسین) هورمون تیروئید فعال در خون. بسیار مهم است که به خاطر داشته باشید که در خون افراد طبیعی دامنه ای از هورمون T4 درست مثل دامنه قد و وزن وجود دارد که محدوده طبیعی تلقی می شود و مقدار هورمون تیروئید برای جمعیت عمومی امکان دارد که برای یک فرد خاص مناسب نباشد.
پادتن های ضد تیروئید ? احتمال وجود التهاب تیروئید خود ایمنی را که می تواند عامل هیپوتیروئیدی باشد نشان می دهند.
یک پزشک عمومی می تواند تشخیص هیپوتیروئیدی را بگذارد اما غالباً به کمک یک متخصص غدد، پزشکی که در بیماریهای تیروئید تخصص دارد، نیاز می شود.
هیپوتیروئیدی چگونه درمان می شود؟
هیپوتیروئیدی با یک درمان تک دوز روزانه لووتیروکسین که به صورت قرص داده می شود درمان می گردد. یک پزشک با تجربه می تواند دوز و شکل صحیح را برای بازگشت تیروئید به وضعیت طبیعی تجویز نماید. در بیماران مسنی که بیماریهای زمینه ای ماند بیماری قلبی دارند معمولاً دوز پایین دارو شروع می شود در حالیکه در بیماران جوان و سالم دوز کامل درمانی به یکباره جایگزین می شود. هورمون تیروئید در بدن بسیار کند عمل می کندو بنابراین چند ماه پس از شروع درمان طول می کشد تا درعلایم بهبودی مشاهده شود.
از آنجا که بسیاری از موارد هیپوتیروئیدی، دائمی و اغلب پیشرونده هستند ضروری است که درمان این وضعیت در طول زندگی فرد ادامه پیدا کند. اندازه گیری دوره ای سطح TSH و وضعیت بالینی برای اطمینان از اینکه دوز مناسب تجویز شده است ضروری است چرا که ممکن است نیاز به تعدیل دوزهای درمانی در زمانهای مختلف وجود داشته باشد. تعدیل مطلوب برای هورمون تیروئید حیاتی است چرا که بدن بسیار حساس به تغییرات حتی جزیی هورمون تیروئید است. قرصها در 10 قدرت مختلف تولید می شوند و ضروری است که آنها را در هر روز به طور ثابتی دریافت نمود.
دوزی از هورمون تیرویی که کم باشد ممکن است نتواند از بزرگ شدن غده پیشگیری کند و باعث پایدار ماندن نشانه ها همراه با افزایش سطح کلسترول خون شود که به نوبه خود می تواند خطر تصلب شرایین و بیماری قلبی را افزایش دهد. دوزی از هورمون تیرویی که خیلی زیاد باشد می تواند باعث بروز نشانه های هیپر تیروئیدی شود و بار اضافی بر روی قلب ایجاد کرده و منجر به افزایش خطر بروز پوکی استخوان گردد.
بسیار مهم است که دوز دارو در زنانی که تصمیم به باردار شدن دارند به خوبی تنظیم شود چرا که هیپوتیروئیدی می تواند بر رشد و نمو جنین تأثیر بگذارد. غالباً در طی حاملگی جایگزینی هورمون تیروئید تغییر میکند و بنابراین مراقبت بیشتری لازم است. داروها و مکملهای مختلفی (خصوصاً آهن) می توانند مشخصاً بر جذب هورمون تیروئید تآثیر بگذارند و بنابراین سطح هورمون نیاز به مراقبتهای بیشتری در طی بیماری یا تغییر داروها دارد.
هورمون تیروئید برای کارکرد و نمو طبیعی مغز در جنین و نوزاد حیاتی است و شیرخوارنی که به درمان جایگزین با هورمون تیروئید نیاز دارند نباید با محلولهای مایع در بازار درمان شوند، چرا که هورمون فعال ممکن است پس از حل شدن خراب شود و نوزاد هورمون تیروئید کافی دریافت نکند. به جای آن شیرخواری که هیپوتیروئیدی دارد باید به وسیله شکستن قرص به اندازه صحیح و سپس حل نمودن آن در یک قاشق چایخوری مایع درمان شود. مدیریت مناسب در درمان هیپوتیروئیدی نیاز به مراقبت پیوسته توسط یک پزشک مجرب دارد.

اسورال (OSVERAL )

اسورال (OSVERAL )

نام ژنريك : دفراسيروكس

نام تجاري : اسورال

 

مكانيسم اثر : اسورال داروي شلات كننده انتخابي اتم آهن سه ظرفيتي مي­باشد. در واقع يك ليگاند سه ظرفيتي با تمايل بسيار بالا به اتم آهن مي­باشد كه به نسبت 2 به 1 به آهن متصل مي­شود.

 

فارماكوكينتيك :

زمان لازم براي رسيدن به حداكثر غلظت پلاسمايي : 5/1 تا 4 ساعت

فراهمي زيستي براي سوسپانسيون خوراكي در مقايسه با دوز وريدي : 70%

ميزان اتصال به پروتئين­هاي پلاسما : 99%

متابوليسم دارو : اصلي­ترين راه متابوليسم دارو به روش گلوكورونيداسيون مي­باشد.

حذف : عمده­ترين راه دفع دارو از طريق مدفوع مي­باشد (84 %) و قسمت كمي از دارو از طريق كليه دفع مي­شود. (8%)

 

موارد مصرف :

• ·   درمان تجمـع مزمن آهن در بيمـاران تالاسمي بتا ماژور بالاي 6 سال كه  به طور مكـرر خون دريـافت مي­كنند. ( كسانيكه در ماه بيشتر از7ml/kg خون تزريق مي كنند .)
• ·      درمان تجمع مزمن آهن در بيماراني كه خون دريافت مي­كنند و دفروكسامين در آنها منع مصرف دارد :

¹          در بيماران كم خوني ديگر غير از بتا تالاسمي ماژور

¹          در بيماران  2 تا 5 ساله

¹       در بيماران بتا تالاسمي ماژور كه به طور غيرمكرر خون دريافت مي­كنند ( بيماراني كه در ماه كمتر از 7ml/kg خون دريافت مي كنند )

 

تجويز: 

توصيه مي­شود تجويز دارو در بيماراني كه مداركي دال بر تجمع مزمن آهن دارند انجام گردد. به عنوان مثال تزريق خون در حدود ml/kg100 در ماه ( تزريق 20 واحد براي يك بيمار 40 كيلوگرمي ) و يا  فريتين سرم به طور دايم بيشتر از 1000mcg/L باشد.

 

دوز شروع :

دوز پيشنهادي براي شروع اثر دارو روزانه 20mgبر اساس كيلوگرم وزن بدن است.

 

دوز نگهدارنده :

توصيه مي­شود در بيماراني كه اسورال دريافت مي­كنند، سطح فريتين سرم به صورت ماهيانه يك بار مورد سنجش قرار گيرد و بعد از تنظيم دوز دارو، بر اساس روند كاهش غلظت فريتين سرم، هر سه تا شش ماه يك بار انجام گيرد. تنظيم دوز بر اساس ميزان پاسخ بيمار به كاهش ميزان آهن تجمع يافته انجام مي­شود كه به صورت افزايش 5 تا 10 ميلي گرم بر اساس وزن بدن انجام مي­­گيرد. مصرف دوزهاي بالاي mg/kg 30 توصيه نمي­شود.­ در صورتيكه ميزان فريتين سرم به كمتر از mcg/L 500 كاهش يافت، از ادامه مصرف دارو صرفنظر شود.

 

طريقه آماده سازي دارو :

قرص اسورال بايد با معده خالي و حداقل نيم ساعت قبل از غذا روزانه يك بار و ترجيحا" در يك ساعت مشخص در طول شبانه روز مورد استفاده قرار گيرد. قرص را در يك ليوان آب، آب سيب و يا آب پرتقال ( 100 تا 200 ميلي ليتر ) انداخته و تا زمانيكه يك سوسپانسيون بدست آيد آن را هم بزنيد.

 

بارداري :

مطالعات باليني زيادي بر روي دفراسيروكس انجام نشده است. بهتر است در دوران بارداري مگر در موارد ضروري مورد استفاده قرار نگيرد.

 

شيردهي :

ترشح دفراسيروكس در شير مشخص نمي­باشد و بهتر است با احتياط در اين دوران مورد استفاده قرار گيرد.

 

موارد منع مصرف :

• ·      افزايش حساسيت به ماده مؤثره و يا هر يك از مواد جانبي موجود در دارو
• ·      مصرف همزمان با ديگر داروهاي شلات كننده آهن
• ·       كليرانس كراتينين كمتر از  60ml/min

 

هشدار :

.      در بيماران داراي نقص عملكرد كليه :

در مورد مصرف اسورال در اين بيماران مطالعه كافي انجام نشده است. در بيماراني كه داراي كليرانس كراتينين كمتر از  60ml/min دارند منع مصرف دارد.

• ·      در بيماران داراي نقص عملكرد كبدي :

در مورد مصرف اسورال در اين بيماران مطالعه كافي انجام نشده است بنابرين مصرف دفراسيروكس در اين بيماران بايد با احتياط صورت گيرد. عملكرد كبد در تمام بيماراني كه داروي دفراسيروكس را دريافت مي­كنند بايد ماهيانه يك بار مورد ارزيابي قرار گيرد.

 

تداخلات :

• ·    مصرف همزمان اسورال با آنتي اسيدهاي حاوي آلومينيوم به طور رسمي مورد مطالعه قرار نگرفته است. اگرچه دفراسيروكس تمايل كمتري به آلومينيوم در مقايسه با آهن دارد ولي با اين حال مصرف همزمان آنها توصيه نمي­شود.
• ·      فراهمي زيستي اسورال با غذا به صورت متغير افزايش مي­يابد.
• ·    متابوليسم دفراسيروكس با كمك آنزيم­هاي UGT انجام مي­گيرد. با اين حال، غلظت پلاسمايي اين دارو با القاء كننده­هاي قوي UGT مانند ريفامپيسين، فنوباربيتال و يا فني توئين كاهش نمي­يابد.

 

عوارض جانبي :

سردرد، اسهال، يبوست، تهوع، دردهاي شكمي، نفخ، افزايش ترانس آمينازهاي كبدي، راش پوستي، افزايش كراتينين خون، وجود پروتئين در ادرار.

 

اشكال دارويي :

اسورال به صورت قرصهاي بازشونده 125، 250 و 500 ميلي گرمي به منظور تهيه سوسپانسيون در بسته­هاي 84 عددي قابل تهيه است.

علائم و درمان عفونت معده و روده (اسهال و استفراغ)

آنفولانزای معده را که همراه با اسهال و استفراغ است، عفونت معده و روده یا در اصطلاح “گاستروآنتریت” می‌گویند.

اما در واقع این بیماری، به رغم ناراحت کننده بودنش، کوچک‌ترین ارتباطی با آنفولانزا ندارد و در صورت ابتلا به آن، معده و روده‌ی بیمار، عموماً به دلیل عفونت باکتریایی یا ویروسی تحریک و ملتهب می‌شود.

فهرست مطالب [پنهانسازی]

• 1 علائم
• 2 علت
  • 2.1 نورو ویروس
  • 2.2 مسمومیت غذایی
  • 2.3 عفونت در زمان سفر
• 3 تشخیص
• 4 درمان
  • 4.1 خود درمانی
  • 4.2 دارو
  • 4.3 درمان در بیمارستان
• 5 پیشگیری

علائم

علائم اسهال و استفراغ، بسته به علت به وجود آوردنده آن، در بازه‌ای بین چند ساعت تا چند روز پس از ابتلا به عفونت معده و روده طول می‌کشد. اسهال مکرر علامت اصلی این بیماری محسوب می‌شود که گاهی اوقات در آن، رگه‌های خون یا مخاط نیز وجود دارد. دیگر علائم ابتلا به عفونت روده و معده عبارتست از:

• استفراغ
• حالت تهوع
• کاهش اشتها
• دل پیچه
• احساس درد در اعضاء بدن
• سر درد
• دمای بالای بدن (تب)

عفونت معده و روده باعث از دست رفتن آب بدن که گاهی خطرناک‌تر و وخیم‌تر از خود عفونت است، می شود. سالمندان بیش از دیگران در معرض این خطر قرار دارند، که در صورت درمان نشدن و اهمال می‌تواند مرگبار باشد.  بنابراین آگاهی از علائم و نشانه های کاهش آب بدن اهمیت بسیار دارد. نشانه‌های کاهش ملایم آب بدن عبارتند از:

• تشنگی یا خشکی دهان
• کدر بودن ادرار
• سرگیجه و گیجی، به ویژه پس از ایستادن
• حالت تهوع
• کمبود انرژی
• سر درد

نشانه‌های کاهش بیشتر و جدی‌تر آب بدن شامل موارد زیر می‌شود:

• ضعف و بی‌حوصله گی
• گرفتگی عضلانی
• خستگی صورت
• فرورفتگی چشم
• نداشتن ادرار یا کم شدن مقدار آن
• گیجی
• ضربان قلب سریع

از آنجایی که آب بدن کودکان به سرعت کاهش می‌یابد، اگر کودک دچار اسهال و استفراغ شود، والدین باید به نشانه‌های حاکی از تشنگی شدید، خشکی پوست یا دهان توجه کنند؛ از طرفی چنانچه کودک در سنین پایین‌تر، نوزاد، باشد، کم‌تر کثیف شدن پوشک و خشک‌تر بودن آن در مقایسه با شرایط عادی می‌تواند علامت خطر باشد.

نباید اجازه داد کودکان دچار اسهال و استفراغ تا زمان برطرف شدن علائم به مهد کودک یا مدرسه بروند. والدین باید پیش از دادن هر گونه دارو به کودک با پزشک مشورت کنند. داروهای متداول برای کنترل اسهال و استفراغ معمولاً برای کودکان کمتر از ۵ سال استفاده نمی‌شوند.

برای پیشگیری از ابتلا به عفونت روتاویروس، رایج‌ترین دلیل اسهال و استفراغ کودکان، دو نوع واکسن به نوزادان تزریق می‌شود.

علت

اسهال و استفراغ معمولاً پی‌آمد عفونت معده و روده است.بدن به دلیل عفونت نمی‌تواند به خوبی آب را از مواد موجود در روده جذب کند، به همین دلیل است که اسهال متداول‌ترین علامت عفونت معده و روده است و آب بدن در اثر ابتلا به این بیماری از دست می‌رود. عفونت نورو ویروس و مسمومیت غذایی باکتریایی دو مورد از رایج‌ترین علل اسهال و استفراغ بزرگسالان به شمار می‌رود. در ادامه متداول ترین علل ابتلا به عفونت روده و معده ذکر شده است.

نورو ویروس

نورو ویروس شایع‌ترین علت اسهال و استفراغ بزرگسالان محسوب می‌شود که چون بیشتر در طول فصل زمستان منتشر می‌شود، گاهی اوقات “میکروب استفراغ زمستانی” نیز نامیده می‌شود. بااین حال در هر زمان از سال احتمال بروز عفونت روده وجود دارد. این ویروس در مدفوع بیمار دچار عفونت روده وجود دارد، بنابراین چنانچه بیمار پس از انجام عمل دفع، دستان خود را به خوبی نشوید، ویروس به تمام سطوح، اشیاء و مواد غذایی لمس شده توسط وی منتقل می‌شود و برای چند روز در چنین محیط‌هایی زنده می‌ماند.

سپس عفونت به فرد دیگری انتقال می‌یابد که از این غذاهای آلوده خورده است یا پس از لمس سطح یا شیء آلوده، دست خود را به دهان برده است. قطره‌های کوچک استفراغ یا مدفوع عفونی نیز در فضا پخش می‌شود و موجب بیماری اشخاصی می‌گردد که از این هوای آلوده استنشاق می‌کنند.

عفونت‌های نورو ویروس به سادگی به روش‌های اشاره شده، به ویژه در محیط‌های بسته‌ای مانند بیمارستان، مهد کودک و کشتی تفریحی، منتشر می‌شود.

نورو ویروس گونه‌های متعدد دارد و احتمال دارد که فردی چند بار دچار عفونت نورو ویروس شود، چون ایمنی به وجود آمده پس از هر بار ابتلا به عفونت تنها چند ماه دوام دارد.

مسمومیت غذایی

اکثر عفونت‌های باکتریایی دامن زننده به اسهال و استفراغ پی‌آمد مسمومیت غذایی هستند. احتمال آلودگی باکتریایی غذا در تمامی مراحل تولید، فراوری یا طبخ آن وجود دارد. مسمومیت غذایی برای مثال می‌تواند نشأت گرفته از موارد زیر باشد:

• طبخ نکردن غذا در دمای مناسب یا به مدت کافی
• نگهداری نکردن مواد غذایی در دمای مناسب و گرم بودن محیط
• لمس مواد غذایی توسط شخصی که به خوبی دست‌هایش را نشسته است.
• مصرف مواد غذایی تاریخ گذشته
• آلودگی چند جانبه (زمانی که باکتری مضر بین غذا، سطوح و وسایل پخش شود.)

کمپیلوباکتر، سالمونلا و اشرشیا کلی (E. coli) متداول‌ترین باکتری‌هایی هستند که باعث عفونت معده و روده می‌شوند و عموماً در گوشت خام یا نیم‌پز، شیر غیرپاستوریزه و آب تصفیه نشده وجود دارند.

عفونت در زمان سفر

سفر به مناطقی با وضعیت نامناسب بهداشت و آب آلوده احتمال عفونت روده و معده را افزایش می‌دهد، از این نوع عفونت غالباً با اصطلاح “اسهال مسافران” یاد می‌شود.

باکتری‌ها، ویروس‌ها یا انگل‌های گوناگون علت بیماری اسهال مسافران به شمار می‌رود که غالباً به عفونت‌های ناشی از مسمومیت غذایی شباهت دارد. علل دیگر این مشکل عبارتست از:

• باکتری شیگلا یا انگل انتاموبا: این دو عامل بیماری‌زا به دلیل وضعیت نامناسب بهداشت منتشر می‌شوند و موجب بروز گونه‌ای از اسهال مسافران به نام  اسهال خونی می‌شود.
• کریپتوزپوریدیوم: انگل موجود در خاک، غذا و آب که به مدفوع انسان یا حیوان آلوده شده است.
• ژیاردیا لامبلیا: انگل موجود در آب آلوده شده با مدفوع انسان یا حیوان (عفونت‌های ناشی از این نوع انگل را ژیاردیازیس می‌گویند.)

تشخیص

روش های تشخیص ابتلا به عفونت معده و روده عبارتست از:

• ارزیابی پزشک
• بررسی احتمال تماس یافتن با آب یا غذای آلوده، مسافرتی که به تازگی انجام شده و مصرف آنتی بیوتیک
• آزمایش مدفوع در صورت لزوم
• سیگموئیدوسکوپی در صورت لزوم

عفونت معده و روده معمولاً با توجه به علائم بیماری تشخیص داده می‌شود، اما تعیین علت عفونت روده و معده غالباً نیاز به بررسی بیشتر دارد. گاهی اوقات دیگر اعضاء خانواده یا همکاران به تازگی به بیماری‌ای با علائم مشابه دچار شده‌اند؛ گاهی نیز بروز بیماری را می‌توان در آب آلوده یا غذای طبخ شده به شیوه نامناسب، مواد غذایی فاسد یا آلوده، مانند غذای دریایی خام یا سس مایونز قرار گرفته خارج از یخچال به مدت طولانی، ریشه‌یابی کرد. به تازگی سفر کردن ، به ویژه به کشورهای خارجی با وضعیت بهداشت نامطلوب و مصرف کردن آنتی بیوتیک نیز می‌تواند پزشک را در یافتن علت بیماری یاری کند.

در صورت شدید بودن علائم یا پایداری آن بیش از ۴۸، نمونه مدفوع به آزمایشگاه فرستاده می‌شود تا وجود گلبول‌های سفید خون، باکتری، ویروس یا انگل در آن بررسی شود. اگر بروز علائم بیش از چند روز طول بکشد، پزشک به قید ضرروت روده بزرگ را با سیگموئیدوسکوپ (لوله منعطف مجهز به دوربین برای مشاهده بخش پایینی دستگاه گوارش) معاینه می‌کند تا تعیین کند که آیا بیمار از عارضه‌ای مانند کولیت اولسراتیو رنج می‌برد یا خیر.

درمان

اکثر موارد اسهال و استفراغ نیازی به درمان ندارد و علائم پس از چند روز بهبود می‌یابد، اگرچه در صورت شدید بودن بیماری، دارو مصرف می‌شود. در ادامه راه ها و روش های درمان عفونت معده و روده ذکر شده است.

خود درمانی

نوشیدن مایعات فراوان برای جلوگیری از کاهش آب بدن ضروری است، بنابراین بیمار باید آب را در جرعه‌های کوچک و بسیار بنوشد. آب میوه و سوپ نیز مانع از دست رفتن آب بدن بزرگسالان در اثر ابتلا به اسهال و استفراغ می‌شود.

چنانچه بیمار در شرایطی قرار دارد که بیش از دیگران در معرض خطر کاهش آب بدن قرار دارد، برای مثال سن‌اش بالا است یا از بیماری جدی دیگری رنج می‌برد، توصیه می‌شود تا علاوه بر نوشیدن مایعات فراوان، محلول‌های خوراکی جذب مجدد آب نیز مصرف شود. این محلول‌ها معمولاً به صورت بسته‌ای عرضه می‌شوند و می‌توان آن‌ها را بدون نسخه از تمام داروخانه‌ها تهیه کرد. پودر موجود در بسته در آب حل می‌شود تا نوشیدنی‌ای به دست آید که به جایگزین کردن نمک، گلوکز و دیگر مواد معدنی مهمی کمک می‌کند. چنانچه بیمار احتمال دهد که آب بدنش کم شده است باید پیش از مصرف این محلول‌های خوراکی با پزشک عمومی یا داروساز در مورد مفید و مناسب بودن آن‌ها مشورت کند.

اگر بیمار میل به غذا دارد، باید سعی کند تا رژیم غذایی مناسب، متعادل و سالمی را رعایت کند. وی به احتمال زیاد غذاهای بدون ادویه و سبکی مانند برنج یا نان کامل را بهتر از غذاهای چرب، پرادویه، شیرین و سنگین تحمل می‌کند. بهتر است به جای ۳ وعده غذایی سنگین، ۶ وعده غذای سبک و کم‌حجم میل شود.

بیمار نباید دست‌کم تا ۴۸ ساعت پس از بهبود کامل علائم، سر کار برود تا خطر انتقال یافتن عفونت معده و روده از بین برود.

دارو

پزشک در صورت شدید بودن علائم عفونت روده و معده، مصرف بعضی از داروها و قرص های زیر را پیشنهاد می‌کند:

• داروهای ضد اسهال: داروهای ضد اسهال گاهی اوقات برای کاهش اسهال مصرف می‌شوند. لوپرامید داروی ضد اسهالی است که معمولاً برای درمان عفونت معده و روده استفاده می‌شود. این دارو حرکت مواد موجود در روده را آهسته می‌کند و همچنین جذب آب از دستگاه گوارش را افزایش می‌دهد. یبوست و گیجی دو اثر جانبی رایج لوپرامید و دل پیچه، خواب آلودگی، حساسیت پوستی و نفخ از عوارض نادر آن محسوب می‌شوند. لوپرامید برای بیماران مبتلا به کولیت اولسروز یا دیسانتری (وجود خون یا مخاط در اسهال و تب) و بانوان باردار مناسب نیست؛ اما مصرف آن در دوران شیردهی مجاز است. کودکان زیر ۱۲ سال نباید داروی ضد اسهال مصرف کنند، مگر آن که پزشک معالج، آن را تجویز کرده باشد.
• داروی ضد استفراغ: داروهای ضد استفراغ، مانند متوکلوپرامید، گاهی اوقات در جلوگیری از استفراغ یا کاهش آن مفید هستند. متوکلوپرامید، به صورت قرص یا آمپول، عضله‌های مورد استفاده در زمان استفراغ را شل می‌کند و در این بین جذب مایعات و مواد غذایی توسط دستگاه گوارش را نیز تسریع می‌کند.
• آنتی بیوتیک: آنتی بیوتیک‌ها معمولاً برای درمان عفونت معده و روده تجویز نمی‌شوند، چون بسیاری از موارد این بیماری ناشی از ویروس است نه باکتری. حتی هنگامی که باکتری عامل بروز بیماری است، آنتی بیوتیک غالباً بیش از زمانی که بیمار صرفاً منتظر برطرف شدن علائم می‌ماند، مؤثر نیست.بااین حال آنتی بیوتیک در صورت اسهال و استفراغ شدید و تعیین وجود باکتری‌ای خاص در نمونه مدفوع تجویز می‌شود.طعم فلز در دهان، حالت تهوع و استفراغ از اثرهای جانبی مصرف آنتی بیوتیک برای درمان عفونت روده و معده محسوب می‌شود.

درمان در بیمارستان

چنانچه آب بدن بیمار در نتیجه ابتلا به اسهال و استفراغ به شدت کاهش یافته باشد، لازم است تا برای درمان به بیمارستان مراجعه کند. برای مثال در صورت رویارویی با موارد زیر توصیه می‌شود تا بیمار در بیمارستان پذیرش شود:

• دوره‌های مکرر استفراغ که به معنای ناتوانی بیمار در نگه داشتن مایعات است.
• بروز علائمی مانند نداشتن ادرار که بیانگر از دست رفتن مقدار زیادی از آب بدن است.
• ابتلا به عارضه‌ای اصلی مانند بیماری کرون یا HIV که به معنای افزایش احتمال مشکلات جدی است.

بیمار مایعات و مواد غذایی را در بیمارستان به صورت مستقیم و درون وریدی (سرم) دریافت می‌کند.

پیشگیری

اگر در حال حاضر از عفونت معده و روده رنج می‌برید، باید نکته‌های احتیاطی لازم را رعایت کنید تا باکتری‌ها منتشر نشوند و این بیماری به دیگران سرایت نکند.

• شستن دست پس از عمل دفع و پیش از خوردن یا تهیه غذا
• خودداری از تهیه غذا برای دیگران
• حفظ فاصله با اطرافیان در زمان ابتلا به بیماری
• بازنگشتن به محل کار تا ۴۸ ساعت پس از برطرف شدن کامل علائم

اقدام‌های زیر از ابتلا به عفونت‌های باکتریایی معده و روده جلوگیری می‌کند:

• مصرف نکردن شیر غیر پاستوریزه
• استفاده از تخته خردکن و وسایل جداگانه برای گوشت خام و دیگر مواد غذایی
• شستن کامل سبزیجات و مواد سالاد
• در صورت نگهداری غذا به مدت بیش از دو ساعت، مطمئن شوید که دمای محیط نگهداری غذا بسیار بالا یا بسیار پایین باشد.
• تمیز نگه داشتن آشپزخانه
• شستشوی دست پس از انجام عمل دفع، پیش از تهیه یا طبخ غذا، پس از لمس کردن حیوانات و پیش از میل کردن غذا.
• نوشیدن آب معدنی و تصفیه شده در سفرهای خارجی و دریافت واکسن‌های توصیه شده.

انتقال عفونت معده و روده به سادگی ممکن است پیش بیاید. بنابراین شستن دست ها، عدم استفاده از مواد غذایی که از سلامت آنها مطمئن نیستیم و استفاده از سرویس های بهداشتی تمیز در مسافرت برای پیشگیری از این مشکل حائز اهمیت می باشد. درمان عفونت روده و معده معمولا ساده می باشد، اما در صورت اهمیت ندادن به آن ممکن است آب بدن دفع شود و باعث مشکلات جدی برای بیمار شود. در صورت بروز اسهال و استفراغ که از علائم شایع عفونت معده و روده است، باید به جلوگیری از کم شدن آب بدن توجه کرد. در صورت بروز اسهال و استفراغ در کودکان و نوزادان باید سریعا به پزشک مراجعه کرد.